شایعه و مدیریت آن در سازمان


شایعه و مدیریت آن در سازمان

شایعه یا همان دروغ بزرگ اجتماعی یکی از معضل‌های اخلاقی جامعه ما است که هر روز در لباسی جدید رخ‌نمایی می‌کند . شایعه‌پردازی می‌تواند بر اساس عوامل مختلفی بروز کند که از آن جمله می‌توان به بی مبالاتی در نقل اخبار نامطمئن، تأمین منافع ، حب و بغض های شخصی، غلو نمایی در نقل اخبار، سوءاستفاده از اعتماد مردم و گمانه زنی خواص اشاره کرد . در این مقاله سعی شده است تا به تعاریف و انواع شایعه و کنترل و مدیریت شایعه بپردازیم .
مقدمه :
واژه شایعه دارای ریشه‌ای عربی است و حروف اصلی آن «شیع» می‌باشد که بر وزن « فاعل» به «شایع»، به معنای رواج دهنده، تبدیل شده است. «ه» آخر شایعه به صورت « ۃ » بوده است که در زبان عربی علامت مؤنث است و برای نشان دادن وحدانیّت موضوع به کار رفته است مانند واژه واقعه که اشاره به یک حادثه واحد دارد، شایعه نیز اشاره به رواج یک موضوع واحد دارد . در زبان فارسی به مرور زمان کلمه «شایعه» به دلیل راحتی در تلفظ به جای واژه «شایعة» به کار گرفته شده است .
تعاریف شایعه: شایعه پیامی است که به طور غیر رسمی و معمولاً دهان به دهان منتقل می‌شود و به موضوعی مربوط می شود که تحقیق در صحت و سقم آن مشکل است . شایعه شامل اطلاعاتی می‌شود که برای مردم اهمیت دارد و در موقعیت‌هایی رواج می‌یابد که مردم مشتاق خبر باشند ولی نتواند آن را از منابع موثق دریافت کنند. شایعه می‌تواند در زمینه‌های مختلفی مانند: تصمیم‌گیری‌های کلان جامعه، انتخابات، انتصابات، استخدام، ارتقاء، مزایا، جابجایی‌ها، ‌اخراج‌ها، پارتی بازی‌ها و غیره باشد.
شایعه، خبر تأیید نشده منتشرشده در مقیاس وسیع می‌باشد و متفاوت از بدگویی است. شایعات عنصر اضطرار را با خود همراه دارند (روسنو، 1988). شایعات وقتی رواج می‌یابند که مردم فکر می‌کنند موضوع خیلی مهم است. به نظر می‌رسد شایعات توضیح و تفسیر ماندگاری ارائه می‌کنند (بوردیا و دیفونترو). زمانی که اخبار مناسب داده نمی‌شود، موجود نیست یا معتبر نمی‌باشد، شایعات افزایش می‌یابند و مردم حتی می‌توانند آن را واقعیت بخشند (ساعتچی، 1381، ص 50). شایعات اغلب در ارائه پیام خود کارایی و تأثیر پخش رادیویی دارند (شرابی، 1966) و اساساً پخش می‌شوند، اما با پیشرفت فناوری، توانایی انتقال شایعات نیز تقویت شده است.
حضرت علی (علیه السلام) در خطبه 78 نهج‏البلاغه در مورد شایعه می‌فرمایند: فدع ما لا تعرف فان شرارالناس طائرون الیک باقاویل السوء. از نقل مطالبى که درباره آن اطلاع کافى نداری پرهیز کن، زیرا اشرار، مطالب ‏بى‏اساس (شایعه‌ها) را علیه من به گوش شما مى‏رسانند.

قانون شایعه :
برای ایجاد شایعه دو عامل ابهام و اهمیت ضروری هستند. وجود شایعه بدون یکی از این دو عنصر محال است؛ زیرا نسبت بین این دو ضرب است، در نتیجه با نبود یکی از آنها جواب صفرخواهد بود. اگر این دو عنصر ( اهمیت و ابهام ) را به صورت کمی محاسبه کنیم، می‌توان برای محاسبه فرمول شدت شایعه، رابطه R ~ I x A را مورد استفاده قرار داد بدین معنی که شدت شایعه ( Rumor ) تقریباً برابر است با حاصلضرب اهمیت ( Importance ) در ابهام ( Ambiguity ).
شکل‌گیری شایعه: در انتقال شایعه سه عمل ادراک، به حافظه سپردن و گزارش کردن از فردی به فرد دیگر طی می‌شود. بدین ترتیب شایعه از مراحل اولیه شکل‌گیری تا تبدیل آن به گزارش نسبتا ثابت، با سه روند اصلی زیر ارتباط دارد:
1- تسطیح، یعنی حذف برخی جزئیات که به نظر ناقلان شایعه ، غیر مهم و کم اهمیت تلقی می‌شود.
2- برجستگی، بدین معنا که برخی جزئیات در طی جریان انتقال شایعه پایداری قابل ملاحظه دارد.
3- همانندسازی، بدین معنا که ناقلان شایعه براساس منافع خویش موضوع شایعه را مفهوم و متناسب می‌کنند.
انواع شایعه :
پژوهشگران برای تقسیم‌بندی شایعه تلاش‌های فراوانی کرده‌اند، ولی نتوانستند تقسیمی فراگیر به دست آورند که در همه جا ماخذ و قابل انطباق باشد. حال به سه نوع آن که در جامعه رواج دارد اشاره می‌کنیم:
1- شایعه‌های خزنده: شایعه‌هایی که به آرامی منتشر می‌شود و مردم آن را به طور پنهانی و پچ‌پچ کنان و در گوشی به یکدیگر منتقل می‌کنند، نهایتاً در همه جا پخش می‌گردد، مثلاً شایعاتی که در مورد انتصاب مدیر یک قسمت پخش می‌شود.
2- شایعه‌های تند و سریع : شایعه‌هایی است که چون آتش به خرمن می‌افتد. این نوع شایعه‌ها در زمانی کوتاه، گروه وسیعی را تحت پوشش می‌گیرد. برای مثال می‌توان شایعاتی که از طریق SMS ارسال می‌شود را ذکر کرد.
3- شایعه‌های شناور: اینگونه شایعه‌ها هر گاه شرایط را مساعد بیاید قوّت می‌گیرد و در غیر این‌صورت مخفی می‌ماند تا موقعیت فراهم شود، مثلاً شایعات گران‌شدن مواد در هر شب عید یا شایعات انتخابات.
مخاطبان شایعه: اندیشمندان ارتباطات، مخاطبان شایعه را چند دسته عنوان می‌کنند:
دسته اول به جای آنکه پیام را پردازش کنند و در مورد صحت و سقم آن جستجو کنند، عین آنچه را که شنیده‌اند به سایرین منتقل می‌کنند و طبیعی است که به علت دقت ناکافی، فراموشی، هیجان و ... تا حدی در آن دخل و تصرف نیز صورت می‌گیرد،
دسته دوم توانایی پردازش شایعه را ندارند، اما از نظر صاحبنظران برای آگاهی از حقیقت موضوع استفاده می‌کنند،
دسته سوم افرادی هستند که از شایعات به شدت استقبال می‌کنند و خود را همرنگ افرادی که شایعه‌پراکن هستند، جلوه داده و خود نیز از شایعه‌سازی دریغ نمی‌ورزند،
دسته چهارم انسان‌های آگاهی هستند که نه تنها به سادگی هر مطلبی را نمی‌پذیرند، بلکه تلاش در مبارزه با شایعه‌پراکنی و پیشگیری از آن دارند.

راهکارهای کنترل شایعه در سازمان :
با مطالعه صحیح شایعه می‌توان راه‌کارهای عملی خوبی را برای مدیریت و کنترل آن پیدا کرد . لذا به تناسب سمت و سو و هدف شایعه، مسؤولین :
1- ابتدا باید در حد توان، به دنبال شناسایی و سپس جمع‌‌آوری و کنترل ابزار و سامانه‌های پخش شایعه باشند.
2- باید دید، آیا واقعاً شایعه‌ای وجود دارد یا خیر؟ ممکن است خبر گستردگی شایعه، خودش یک شایعه باشد .
3- به هر نحو، مستقیم یا غیر مستقیم، بین خود و مخاطبان شایعه یک پل ارتباطی ایجاد کنند، با حوصله کامل به حرف‌های گوناگون جامعه (سازمان، اداره یا کشور)، گوش فرا دهند، اطلاعات، ‌نیازها و سوء تفاهم‌ها را به دست آورند، پیام‌های نهفته در آنها را درک کنند، و در نهایت متناسب با خواسته و هدف شایعه، اقدام مناسب و موثر را انجام دهند.
4- قسمتی از شایعه را که احیاناً درست است مشخص کرده و از طریق رسانه‌های مورد اعتماد جامعه تایید کنند. این کار به جلب اطمینان جامعه (سازمان یا کشور)، کمک خواهد کرد .
5- قسمت‌های غلط شایعه را به استناد منابع معتبر و از طریق رسانه‌های مورد اعتماد جامعه تکذیب کنند .
6- خبر صحیح و حقیقی را خیلی روشن، قاطع و طوری که به یاد افراد بماند، از طریق رسانه‌های مورد اعتماد جامعه اعلام کنند.
7- دانش و قدرت مدیریتی و ارتباطاتی تمامی سطوح مدیریتی و کارشناسی خود را، با هدایت در آموزش‌های گوناگون، تقویت نمایند، تا با فرایند شایعه به صورت علمی و سامانه‌ای برخورد نمایند.
8- اخبار و اطلاعاتی که جامعه عطش دریافت آن را دارد، شناسایی و در اختیار عموم قرار دهند. چرا که پنهان‌کاری، آثار مخربی دارد که شاید مسئولان، فکر آن را هم نکنند.
9- نظارت داشته باشند تا در استخدام و انتصاب کارکنان و مدیران در سطوح مختلف سازمان و کشور، روابط کنار گذاشته شود و ضوابط را جاری کنند. هر چقدر به شایسته سالاری توجه شود، شیوع شایعه‌ها کمتر خواهد‌ شد و اگر مسئولان در کار مدیریت و رهبری عادل نباشند نمی‌توانند از بروز و شیوع شایعه جلوگیری کنند.
10- همه مسئولیت برخورد با شایعه هم به مسئولان و سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی باز نمی‌گردد و شنونده شایعه هم وظایفی دارد. او باید از گوینده شایعه شهود یا سند طلب کند، وگرنه وى را باید به عنوان دروغگویی شایعه‏پرداز قلمداد کند.






راهکارهای مقابله با شایعه در سازمان
هر چند نمی توان گفت وقتی یک شایعه در جامعه رخ می دهد چه اتفاقی می افتد ولی آنچه کاملا مشهود می باشد این است که آن شایعه از طریق حذف و اضافه کردن مطالب تحریف پیدا می کند و این تغییر هنگامی که بار عاطفی آن شدید باشد بیشتر خواهد  بود.
  شایعه معمولا شامل اطلاعاتی می شود که برای مردم مهم است و در موقعیت هائی رواج می یابد که امکان دریافت اخبار صحیح و موثق برای مردم وجود نداشته باشد. باید توجه داشت که هر چه خبر شایعه مهم تر باشد و مردم اطلاع کمتری نسبت به آن داشته باشند، شدت و حوزه آن گسترده تر خواهد بود.
  افراد مختلف در مقابل شایعه به روش های گوناگون واکنش نشان می دهند برخی برآن تاکید کرده و آن را معتبر می دانند، عده دیگری در نقش افراد شکاک ظاهر شده نسبت به آنچه مطرح شده با احتیاط و تامل برخورد می کنند. برخی ممکن است به تعبیر و تفسیر روی آورده و هر لحظه منتظر وقوع پیامدهائی باشند که شایعه حکایت از آن دارد و گروهی دیگر آنقدر به شایعه اعتماد می کنند که
 بر اساس آن تصمیم گیری کرده اقدامات اولیه را برای هماهنگی باتبعات و پی آمدهای آتی شایعه انجام می دهند.
  باید توجه داشت که وقتی رفاه اجتماعی و زمینه های امنیت عمومی کمتری برای مردم وجود داشته باشد انگیزه های عمومی برای گوش دادن به شایعه و انتقال آن به سایرین بیشتر خواهد بود. به عبارتی می توان چنین عنوان کرد که هر شایعه ای برای پذیرش و انتقال به دیگری نیازمند ایجاد ارتباط با مخاطبین خود است و افراد وقتی شایعه ای تعبیر آنچه باشد که در درون با آن گرفتارند یا در خیال تصور آن را می کنند زمینه مساعد تری برای پذیرش آن خواهند داشت. آنچه دراین مبحث مورد نظر
 می باشد بیشتر  شایعاتی است که سازمان ها را گرفتار می کند و چگونگی تعریف و نحوه مقابله با آن از این منظر مورد بررسی قرار گرفته است.
   شایعات می توانند در داخل یک سازمان به سرعت و همچون یک طوفان ویرانگر گسترش پیدا کنند. معمولا هر سازمانی در طول حیات خود گرفتار شایعات وآثارمخرب آن می شود. این شایعات روحیه کارکنان را به میزان قابل توجهی کاهش می دهند خلاقیت و نوآوری کارکنان را کاهش داده، میل به خوب و دقیق کار کردن را در آنان زائل می کند و می تواند موجب بروز رفتارهای تخریبی در سازمان شود. وقتی در یک سازمان افراد با شوق وعلاقه به انجام وظایف شغلی خود مشغول هستند و با حداکثر توان مشغول به کار  می باشند وقوع یک شایعه می تواند آثار مخربی برجای گذاشته موجب کاهش کارآئی و افزایش تضاد در سازمان شود.
  شایعه نتیجه طبیعی عمل متقابل افراد با یکدیگر است .البته مدیران نباید در هر لحظه نگران شایعاتی باشند که در سازمان پخش  می شود. بسیاری از شایعات در واقع نوعی پیشداوری و سخنانی نه چندان مهم می باشند که خود به خود از بین رفته و افراد سازمان آن را فراموش می کنند اما در مواردی شایعات جدی بوده و باید به سرعت در مقابل آن اقدامات پیشگیرانه انجام شود تا حیات سازمان به خطر نیفتد .
  روش های مقابله با شایعه:
  - شناخت دلایل شایعه : معمولا شایعات به دنبال یک اتفاق یا دلیل خاص به وجود می آیند و برای مقابله با آن باید ابتدا دلایل آن را شناخت. با آگاهی از دلایل می توان آن را به سرعت کنترل کرده اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از گسترش آن را به کار گرفت .
  - فقدان امنیت شغلی: یکی از دلایل مهم تولید وگسترش شایعه در سازمان فقدان امنیت شغلی و نگرانی های ناشی از آن است. در یک سازمان آن دسته از کارکنانی که در مسئولیت خود احساس امنیت شغلی کمتری می کنند وبیشتر دغدغه فکری ناشی از بلاسمت شدن ، جابجائی یا بیکار شدن دارند قطعا بیش از دیگران  مستعد برداشت منفی ازحوادث و اتفاقات روز مره در سازمان می باشند . بر همین اساس این گروه بیش از سایر کارکنان مستعد تولید و پخش شایعه هستند. کارکنانی که احساس امنیت شغلی درآنان کم است در مقایسه با آنان که احساس امنیت شغلی در آنان زیاد است با سهولت بیشتری درمورد هر حادثه پندارهای ناگوار پیدا  می کنند.اطلاع رسانی درون سازمانی توام با اعتماد واطمینان و فراهم نمودن امکان ایجاد ارتباط مستقیم میان کارکنان و مسئولین به صورت گفتگوهای رو در رو و یا ارسال پیام و دریافت پاسخ منطقی زمینه ارتباط مناسب و سالم درسازمان را به وجود می آورد. وقتی کارکنان احساس امنیت شغلی و مهم تر ازآن امنیت عاطفی داشته باشند احتمال تولید و گسترش شایعات مخرب درآن سازمان بسیار کاهش می یابد چون هر شایعه ای با بی توجهی کارکنان مواجه شده خود به خود از بین می رود.
  - فقدان اطلاعات کافی در سازمان: یکی ازدلایل مهم بروز شایعه فقدان اطلاعات درباره مطالب و مواردی است که برای کارکنان دارای اهمیت است. اگرکارکنان ندانند در داخل سازمان آنان چه می گذرد به تفکر و اندیشه در باره موضوعاتی می پردازند که برای آنها اهمیت دارد و اطلاع کافی از آن ندارند. در این شرایط یک شایعه متولد شده و با انتشار درسازمان مشکلاتی را ایجاد می کند. بنابر این وقتی قرار است در سطح سازمان تصمیماتی گرفته شود که پیش بینی می کنیم عدم اطلاع صحیح کارکنان می تواند موج نگرانی آنان و بروز شایعه شود مناسب ترین کار اطلاع هرچه کامل تر در این رابطه و حتی اخذ نظرات و دیدگاه های آنان است .
 - تضادها و تعارض های عاطفی میان کارکنان: تضادها وتعارض های عاطفی یا هیجانی میان کارکنان در سازمان می تواند منجر به بروز انواع  شایعات شود. شایعه می تواند در شرایطی به وجود آمده و گسترش یابد که بین مدیر یک واحد وکارکنان تحت سرپرستی او، یا دو مدیر سازمان اختلاف جدی وجود دارد و کارکنان هم از آن اطلاع دارند. یکی ازروش های موثر برای مقابله با شایعاتی که به دلیل وجود تضادها و تعارض های عاطفی یا احساسی میان کارکنان به وجود می آید تقویت گسترش همکاری های گروهی در سازمان است به طوری که هرگروه احساس کند جزئی از یک کل بزرگ تراست ، هدف های کل بیشترین اهمیت را دارد وموفقیت آنان بستگی به موفقیت کل گروه وتوفیق درنیل به اهداف برنامه ریزی شده دارد که با موفق شدن افراد در انجام مسئولیت های محوله حاصل می شود. وقتی افراد احساس کنند اعضای یک گروه یا تیم هستند و سازمان برای آنها اهمیت قائل است کمتر در باره یکدیگر به داوری غلط و حدس وگمان های مبتنی بر بدبینی می پردازند و جائی  برای بروز شایعه وجود نخواهد داشت . وضعیت سازمان دراین شرایط مانند گروهی است که در یک قایق بر روی آب شناور هستند در این شرایط اگر یکی ازافراد اقدام به سوراخ کردن قایق کند نه تنها کسی با او همراهی نخواهد کرد بلکه به سرعت از جانب سایرین طرد شده و از این کارخطرناک ونادرست اوجلوگیری می کنند.
 
شایعات چگونه برسازمان اثر می گذارند؟
  افراد براساس نگرش ها، تعصبات، پیشداوری ها، علائق و نگرانی های خود شایعات را دریافت و به دیگری منتقل می کنند. معمولا موضوع اصلی یک شایعه هنگام انتقال به دیگری باقی می ماند ولی جزئیات آن به فراموشی سپرده می شود . به طور کلی هر فرد جزئیاتی از شایعه را انتخاب و منتقل
می کند که با ادراک خاص او از واقعیت انطباق دارد سپس این جزئیات را از صافی ذهنی خود گذرانده به دیگری منتقل می کند. به همین ترتیب کارکنان یک سازمان هم پس ازشنیدن یک شایعه ممکن است جزئیات جدیدی که فرایند احساسات و استدلال خود را درآن می بینند بر آن افزوده آن را به صورت شدیدتر یا بدتری اظهار و منتقل کنند.خیلی از شایعاتی که درمحیط کار به هر صورت ایجاد شده و گسترش می یابند ممکن است منجر به ضرر و زیان جدی در سازمان نشوند و خیلی زود ازبین بروند. دراین شرایط تلاش مدیریت سازمان برای جلوگیری از انتشار آن خیلی فایده نخواهد داشت و پس از سپری کردن دوره خود به صورت طبیعی از بین رفته تاثیر خاصی نخواهند گذاشت .
شایعات جدی:
بعضی از شایعات تا آن حد جدی هستند که لازم است مورد بررسی وتوجه مدیران سازمان قرارگیرند.وقتی یک شایعه خطرناک وجدی باشد سیستم مایل است هرچه سریع تر آن رامتوقف کند. یا حداقل از شدت یا گسترش آن بکاهد.چنین شایعاتی بهره وری سازمان را به شدت کاهش داده ،روابط موجود درسازمان رابرهم می زند.دراین شرایط بکارگیری اقدامی فوری بسیار ضروری است و موثرترین اقدام این است که با توسل به حقیقت گوئی و پرهیز از هرگونه تزویر و پرده پوشی به بیان وضع موجود و واقعیت پیرامون آن پرداخت تا شایعه مخرب به همان سرعتی که می تواند گسترش پیدا کند در هم شکسته شده و از بین رود . دراین شرایط که حقیقت کامل یک موضوع به صورت صادقانه بیان می شود نقص یا فاصله ای که قبلا بین اطلاعات موجود وارزیابی های کارکنان درآن رابطه ایجاد شده ترمیم خواهد شد وبه این ترتیب شایعه مخرب به مرگی زودرس از بین خواهد رفت . باید این نکته مهم را درنظر داشت که حتی اگر با بیان واقعیت مشکلات دیگری به وجود بیاید باز هم آثار مخرب ناشی ازبیان واقعیت به مراتب کمتر ازآثار شایعاتی می باشد که به دلیل عدم اطلاع رسانی مناسب وعدم آگاهی کارکنان به وجود      می آید. باید توجه داشت که احتمال پذیرش حقیقت بسیار بیشتر ازاحتمال پذیرش داستان یا توجیهاتی است که ممکن است برای مقابله با شایعه "جعل "شود.از طرف دیگر بیان حقیقت موجب      می شود مدیران ومسئولین سازمان به درستگوئی ودرستکاری معروف شوند. این حسن شهرت اعتماد واطمینان عمومی نسبت به آنها را افزایش داده بر میزان وفاداری و تعلق افراد به سازمان وکارآئی آنان می افزاید و یک امتیاز بزرگ دیگر اینست که درنهایت گذشت زمان درستی وصداقت حرف های بیان شده توسط آنان را نشان داده ، بر راستگوئی آنان صحه خواهد گذاشت.
  چگونه می توان یک شایعه را تکذیب کرد؟
  درتکذیب یک شایعه نیاز نیست آنرا تکرار یا به طور مستقیم به آن اشاره شود چون دراین حالت متن شایعه تکرار شده ممکن است برخی فقط به این بخش توجه کرده شایعه در ذهن آنان تقویت شود. وقتی قراراست جلوی شایعه ای گرفته شود باید این کار را با سرعت انجام داد چون هرچه بیشتر تکرارشود احتمال باورکردن آن توسط کارکنان بیشتر می شود وازطرفی هرگونه حادثه ای که پس ازآن درسازمان اتفاق می افتد براساس آن شایعه تعبیر وتفسیر خواهد شد.
  باید این نکته مهم را در نظرداشت که دربسیاری ازموارد نباید شایعه ای را که درسازمان پراکنده شده است تکذیب کرده یا در باره آن واکنش آنی وناپخته نشان داد زیرا ممکن است کارکنان برای آن اهمیتی قائل نشوند. برخور دمناسب  با شایعات گام اولیه و بنیادینی است که اگر صحیح برداشته شود به سازمان برای مقابله با شایعات گسترده تردرسطح جامعه کمک فراوانی خواهد کرد.
  گوش دادن به شایعه برای درک درست آن:
  وقتی مسئولین یک سازمان متوجه انتشارشایعه مهمی می شوند حتی اگر کاملا نادرست باشد باید قبل ازهراقدام به دقت به آن گوش داده آن را بررسی کنند وازهمه جزئیات آن مطلع شوند. دقت در متن وجزئیات هر شایعه اطلاعات مهمی در زمینه احساسات ، نیازها، سوء تفاهمات و انتظارات کارکنان به دست می دهد. مدیران  می توانند با خوب گوش دادن به آنچه که در لابلای متن یک شایعه گفته می شود متوجه شوند کارکنان خود را درچه زمینه هائی  بی اطلاع گذاشته اند وحفره ها یا "چاله های اطلاعاتی" کارکنان در رابطه با چه بخش هائی ازعملکرد سازمانی به وجود آمده است. اگر مسئولین یک سازمان تا آن حد توانائی بینش وتحلیل داشته باشند که بتوانند پیامی که در ورای یک شایعه نهفته است را درک کنند قادر خواهند بودآن شایعه را بهترشناخته واقدام موثری دربرابرآن انجام دهند زیرا بعضی از شایعات به نوعی بیان احساسات برخی از کارکنان بوده و حتی خود سازندگان واشاعه دهندگان آن نیز اعتقادی به واقعی بودن آن ندارند.
  چند پیشنهاد :
 شایعه پدیده شناخته شده ای است که تقریبا تمامی سازمان ها با آن آشنا هستند و به دلایل مختلفی به وجود می آید. کمبود اطلاعات کارکنان و وجود موانع اداری یا غیر رسمی درمسیر اطلاع رسانی صحیح درسازمان یکی از عوامل اصلی ایجاد ونشر یک شایعه  می باشد. علت دیگر تضاد در برخورد آرا وعقاید بین مدیران و کارکنان تحت مدیریت آنان وعدم توانائی مدیر در رفع و رجوع مناسب آن می باشد. وقتی یک شایعه آغاز می شود فرایند خاصی را طی می کند یعنی جزئیات آن به تدریج تغییر کرده وجزئیات دیگری برآن افزوده می شود. به طوری که گاه به تغییر ماهیت شایعه ای منجر می شود که در ابتدا ایجاد شده بود .شایعات با توجه به نیازها، تمایلات، نگرانی ها، تضادها و نگرش های افراد ایجاد و تغییر می کنند و برای جلوگیری از ایجاد، شیوع و تاثیر نامطلوب آن برعملکرد سازمان می توان اقداماتی ازجمله این موارد را انجام داد.
 - با برگزاری دوره های آموزشی مناسب به دانش، اطلاعات ومهارت های مدیران در زمینه سرپرستی افزود زیرا سرپرستان آموزش دیده کمتر ازسرپرستان نا آشنا با مفاهیم علمی وعلم مدیریت موجبات بروز وشیوع شایعه را فراهم می کنند.
 - فرایند های ارتباطی را درسازمان تسهیل نموده موجباتی فراهم ساخت که اخبار و اطلاعات به آسانی دراختیار همه کسانی که پیگیر آن هستند قرارگیرد. دراین شرایط نیازی به انجام اقدامات پنهانی یا توجیه سازی نخواهد بود زیرا اثرات پنهان کاری در سازمان بسیار مخرب تراز مزایای آن است ومعمولا هم پنهان باقی نمی ماند.
 - عدالت وکارآمدی اصل اول برای سپردن مسئولیت به افراد باشد. شایسته سالاری موجب می شود ضابطه بررابطه مسلط باشد. شایعه معمولا درسازمان هائی  به وجود می آید ومخرب ترعمل می کند که مدیران درانتصاب وارتقاء کارکنان به صلاحیت و شایستگی و توان مندی های افراد کمتر توجه کرده معیارهائی را مورد توجه قرارمی دهند که برخورداری از آن شرط لازم یا حتی کافی برای موفقیت در پیشبرد صحیح کارها نمی باشد.

منابع :
[1] خالدی، سمانه، مقاله شایعه، روزنامه 19 دی قم، شماره 325، 3 شهریور، 1383، ص7.
[2] حسنی‌مقدم، ابوالفضل، بررسی نقش شایعه در سازمان، به راهنمایی: قاسم انصاری‌رنانی، مقدمه پایان نامه (کارشناسی ارشد)، دانشگاه امام صادق (علیه السلام) ، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، 1379.
[3] مرادی، حجت اله، شایعه در سازمان؛ راهنمای کارامدی سازمان
88 نابآ -210 هرامش

/ 0 نظر / 67 بازدید